Voor het laatste chinchilla nieuws, bezoek ons web-log: WWW.VIDANUEVA.WEB-LOG.NL
Voor overige informatie over onze stichting: bezoek onze website: WWW.VIDA-NUEVA.NL

HOOFDINDEX

ALGEMEEN - OBSERVATIES

TYPOLOGIEËN:
ACTIEVE CHIN - ADHD-CHIN -  AGRESSIEVE CHIN - ALTRUISTISCHE CHIN - ANGSTIGE CHIN - APATHISCHE CHIN -
ASOCIALE CHIN - AUTISTISCHE CHIN - BOZE CHIN  - CREATIEVE CHIN - DEPRESSIEVE CHIN - DOMINANTE CHIN
DWANGMATIGE CHIN - EGOCENTRISCHE CHIN - EGOÏSTISCHE CHIN - INACTIEVE CHIN  

Naar boven - Naar hoofdindex

Het gedrag van mens en dier wordt voor een belangrijk deel bepaald door karakter en persoonlijkheid. Het karakter is erfelijk bepaald. Sommige eigenschappen liggen dus bij de geboorte al min of meer vast. Persoonlijkheid wordt gaandeweg gevormd.

In tegenstelling tot het karakter, dat niet veranderd kan worden, is de persoonlijkheid - al dan niet op eenvoudige wijze - te beïnvloeden.
Omgevingsfactoren kunnen bij dit proces van cruciaal belang zijn.

Naar boven - Naar hoofdindex

Jaren achtereen hebben wij vrijwel iedere gelegenheid te baat genomen om de lichaamshouding, de mimiek en het gedrag van chinchilla's te bestuderen en te leren interpreteren. Inmiddels zijn er ruim twaalfhonderd dieren 'door onze handen gegaan'. Hieronder waren gezonde dieren, maar ook zieke en getraumatiseerde dieren: eigen chins, farmchins, afstandsdieren van particulieren, pensionchins en chinchilla's in de opname. De laatste groep hetzij ter observatie, hetzij voor medische behandeling.

Onze bevindingen hebben uiteindelijk geleid tot de totstandkoming van een chinchilla-typologie. Hierna vindt u een overzicht met uitgebreide toelichting en praktische voorbeelden.

Sommigen onder u zal het niet ontgaan dat deze typologie sterke overeenkomsten vertoont met de humane typologie. Dit is op zich niet zo verwonderlijk: het gevoelsleven van dieren - en dus ook van chinchilla's (foto) - verschilt namelijk niet zoveel van dat van mensen.

Het belangrijkste verschil is dat mensen in staat zijn om bepaalde zaken te beredeneren en vooruit te denken, terwijl het gedachtegoed van een dier - in dit geval de chinchilla - overwegend associatief is en voornamelijk berust op eerder opgedane ervaringen.

Naar boven - Naar hoofdindex

Het gedrag van de actieve chinchilla komt in menig opzicht overeen met dat van de ondernemende chinchilla. Deze is altijd wel met iets in de weer (foto) en lijkt daarbij over een onuitputtelijke energie te beschikken. Als andere chins 's morgens vroeg al op één oor liggen, is de actieve chin nog wakker, scharrelt wat rond of vraagt aandacht. Tegen de avond, als de overige chins geleidelijk aan ontwaken, is de actieve chin al weer een poosje op en heeft inmiddels een zandbad genomen, hooi gegeten en pellets verorberd.

Een actieve chinchilla is niet per definitie een ondernemende chin. De typering 'actief' kan dan ook nog het beste worden omschreven als 'energiek'. Omdat energie voor een belangrijk deel wordt ontleend aan de bevrediging van elementaire of basisbehoeften, zal een actieve chinchilla niet zelden een tevreden chin zijn. Sommige actieve chinchilla's verbranden dusdanig veel energie, dat zij hun hele leven aan de tengere kant blijven.

Mogelijke complicaties/consequenties: een groter risico op ongevallen en bij te weinig uitdaging: verveling en - daaruit voortvloeiend - ongewenst gedrag.

Praktijkvoorbeeld:
Onze chin Sandor (foto) is een typisch voorbeeld van een actieve chinchilla: vrij mager, gespierd en altijd in de weer. Hij is een echte uitbreker en als hij ontsnapt en een van ons zit voor de kooi, dan springt hij direct op onze rug en wel zodanig dat wij er zelf niet bij kunnen. 's Morgens, als zijn dochters Niña en Sophie al lang en breed onder zeil zijn, scharrelt pa nog steeds bedrijvig rond en tegen de avond, als de beide dames nog wat slaperig uit hun ogen kijken, heeft Sandor er al weer de nodige bezigheden op zitten. We zien dit mannetje dan ook zelden slapen en áls hij slaapt is hij nog zo alert dat hij onze aanwezigheid direct opmerkt.

Naar boven - Naar hoofdindex

Een A.D.H.D. chinchilla is - kort door de bocht - een extreem actieve chinchilla. De energie wordt echter niet ontleend aan de bevrediging van elementaire behoeften, maar komt voort uit innerlijke onrust en gebrek aan concentratievermogen. Sommige van deze chins ontwikkelen een 'tic' en vertonen naast hyperactief gedrag ook nog eens stereotiep gedrag. Dit kan zich o.a. uiten in het permanent heen en weer springen op een plankje, het opspringen tegen de tralies of het maken van achterwaartse salto's.

Een A.D.H.D. chin (foto) kan het best worden geplaatst in een prikkelarme omgeving (weinig activiteit, weinig geluid). Daarnaast is deze chin uitermate gevoelig voor regelmaat. Het consequent op vaste tijden voeren zal dan ook in het bijzonder de A.D.H.D. chin ten goede komen.

Het zelfde geldt overigens voor het schoonmaken van de kooi. Bent u gewend dit 's avonds te doen, dan is het aan te raden om deze activiteit op de avond te houden.

Regelmatige verstoring van het bioritme kan er toe leiden dat een A.D.H.D. chin volledig doordraait.

Het is dan ook wenselijk om een A.D.H.D. chin of te plaatsen in een ruimte waar dag en nacht elkaar op natuurlijk wijze afwisselen, dan wel uw eigen activiteiten consequent aan te passen aan deze chin. Dit betekent o.a. (net als bij aquariumvissen) dat het licht bij voorkeur op het zelfde tijdstip wordt uitgeschakeld.

Voor de A.D.H.D. chinchilla geldt - net als voor de manische, ondernemende en actieve chin - dat hij vaker betrokken zal zijn bij een ongeval (het breken van ledematen of het oplopen van een dwarslaesie na een ongelukkige val).
Bij het inrichten van de kooi dient u hiermee rekening te houden. A.D.H.D. lijkt meer voor te komen bij bokjes dan bij vrouwlijke chins.

Mogelijke complicaties/consequenties: het 'bodemloze put syndroom', onhandelbaarheid, agressie, ongelukken, c.q. verwondingen. Soms uitstoting uit de groep.

Praktijkvoorbeeld:
Onze chins Quariem, Daniël, Leon, Luuk en Digna zijn schoolvoorbeelden van A.D.H.D. gedrag. Bij de vier heren hoeven wij gelukkig niet zoveel rekening te houden met hun gedrag. Zij zitten in een normaal ingerichte volière en leiden een redelijk aangepast leven. A.D.H.D. dus in een lichte vorm…..

Heel anders is dit bij Digna (foto). Zij heeft een extreme vorm van A.D.H.D. en vertoont daarbij manipulatief, dwingend en agressief gedrag. Als ze naar haar idee te weinig aandacht van ons krijgt, zal zij niet schromen zo hardhandig aan het traliewerk te trekken, dat wij wel verplicht zijn naar haar toe te gaan om te voorkomen dat zij haar tanden breekt. Complicerende factor is dat Digna, zoals wel vaker wordt gezien bij A.D.H.D., lijdt aan het 'bodemloze put syndroom': je kunt haar nog zoveel aandacht geven, maar in haar beleving zal dit altijd onvoldoende zijn. Een A.D.H.D. chin vreet ongelooflijk veel energie van zijn omgeving. Zowel moeder Davina als wijzelf, worden dan ook af en toe horendol van deze drukke, altijd aandacht vragend meid.

Naar boven - Naar hoofdindex

Een agressieve chinchilla is niet (meer) in staat om op een normale manier contact te leggen en stuit daardoor op veel onbegrip en weerstand in zijn omgeving. Hij blijft hierdoor negatieve ervaringen opdoen en wordt keer op keer in zijn 'denken' bevestigd. Het doorbreken van deze vicieuze cirkel vraagt veel liefde en geduld van zijn omgeving. Zowel soortgenoten als 'het baasje' zullen hierbij regelmatig op de proef worden gesteld.

Agressiviteit kan o.a. voortkomen uit angst (angstagressie), negatieve ervaringen (zoals langdurige frustratie of onderdrukking), verstoring van het bioritme, ondervoeding, hersenbeschadiging en (chronische) pijn. Zelfs als de aanleiding of de oorzaak voor het gedrag al lang is weggenomen, kan de agressie standhouden.

Uitingen van agressie kunnen o.a. zijn: hoog op de achterpoten staan, het samenknijpen van de oogleden (foto), dreigen, blaffen (een hard schor geluid), urine spuiten, met de voorpootjes slaan, het abrupt bespringen van de vermeende tegenstander, vastgrijpen, haren uittrekken en bijten.

Ook het slopen van het interieur kan een uiting van agressie zijn.

Hoewel het gedrag van een agressieve chinchilla grote overeenkomsten vertoont met het gedrag van een boze chin, is er toch wel enig verschil. Boosheid zit namelijk minder diep en uit zich ook minder heftig.

Bij een agressieve chin zijn de onderliggende 'gedachten' en gevoelens (het totaalpakket aan ervaringen) vaak diep verstopt: de emotie is a.h.w. in het lichaam ingekapseld. Het vrijkomen van een op deze wijze 'opgeborgen' emotie is dan ook bijna een fysieke reactie. Het hele lichaam reageert. Een ander opvallend verschil is dat boosheid meestal direct is gericht op het individu of het object dat de boosheid heeft veroorzaakt, terwijl agressie zich ook regelmatig richt op indirecte doelen, d.w.z. levende wezens of objecten die niet de oorzaak zijn van de agressie.

Mogelijke complicaties/consequenties: het oplopen of veroorzaken van verwondingen door het stelselmatig uitlokken of aangaan van conflicten, uitzetting uit de groep en uiteindelijk het veroordeeld zijn tot het leiden van een solitair bestaan.

Praktijkvoorbeeld:
Een treffend voorbeeld van een agressieve chin in onze opvang is Bobo (foto), de ex-partner van onze chin Cassandra. Deze had, toen hij naar 'Vida Nueva' kwam al zijn hele leven (ruim zeven jaar!) alleen gezeten. Het enige maatje dat hij bij zijn vorige baasje had - ook om zijn sexuele behoeften te bevredigen (!) - was een klein Malthezer leeuwtje. Toen Bobo vrij plotseling ook dit contact kwijt raakte, raakte hij dusdanig gefrustreerd, dat hij naar de buitenwereld toe heel agressief en onbetrouwbaar werd. Hij viel hierbij zowel naar soortgenoten, als naar mensen uit.

Met veel moeite slaagden wij erin om Bobo te koppelen met de rustige en lieve Cassandra. Hoewel hij haar adoreerde, had het vrouwtje al gauw geen leven bij hem. Door het narcistische en bezitterige gedrag van Bobo, werd Cassandra gedwongen om zoveel mogelijk in haar slaaphuisje te blijven en alle contact met de buitenwereld te verbreken. Bobo stelde zich hierbij alsmaar agressiever op en uiteindelijk bedreigde hij zelfs Cassandra, de eerste en enige grote liefde in zijn leven.

Ook naar ons toe werd hij met de dag onbetrouwbaarder. Op het laatst ontmoette Bobo alleen nog maar negativiteit in zijn omgeving en was de cirkel definitief rond. Ons restte weinig anders dan Bobo bij Cassandra weg te halen en hem weer een solitair bestaan te geven…….

Naar boven - Naar hoofdindex

Een altruïstische chinchilla heeft de neiging zichzelf volledig weg te cijferen: niet alleen ten aanzien van de eigen partner en eventuele jongen, maar ook ten opzichte van andere soortgenoten. Deze goedmoedige chin zal altijd geduldig op zijn beurt wachten wanneer anderen op het etensbakje afstormen of in het pas gezeefde zandbad springen. Als andere chinchilla's toevallig op zijn favoriete plekje gaan zitten, zal hij daar geen probleem van maken.
Jonge chins mogen rustig paardje rijden (foto) op zijn rug of zelfs boven op zijn kop gaan zitten.

Voor de altruïstische chin staan de behoeften van de ander centraal. Territoriumdrift is hem vreemd. Hij is bereid alles met een ander te delen. Een altruïstich vrouwtje is bij voorbeeld altijd paringsbereid. Deze opstelling mag overigens niet worden verward met angst, onderdanigheid, of timiditeit. Een altruïstische chin kan namelijk nog redelijk hoog in rangorde staan. Mogelijke complicaties/consequenties: een altruïstische chin loopt het risico dat anderen misbruik maken van zijn goedheid. Dit kan op den duur zijn psychische en fysieke gezondheid in gevaar brengen.

Praktijkvoorbeeld:
In onze opvang hebben we meerdere altruïstische chins, o.a. vader Marcello en zijn zoon Leandro, de zusjes Chou-Chou en Lou-Lou en niet te vergeten onze lieve (adoptie)moeders Danique en Cassandra. Cassandra is typisch een chin die gelukkig is als anderen gelukkig zijn. Ze heeft dan ook alles gedaan om haar ontevreden en agressieve partner Bobo tevreden te stellen. Dit ten koste van haarzelf.

Enige tijd terug heeft zij zich nog volkomen belangeloos opgeworpen als adoptiemoeder voor de kleine Quico, een ventje dat op te jonge leeftijd bij zijn eigen mammie is weggehaald. Cassandra zorgt voor hem (foto) als voor haar eigen dochter Quiela. Als het kereltje bij haar wil drinken, neemt zij uitgebreid de tijd, masseert zijn buikje en ziet er vervolgens op toe dat hij geen gevaarlijke dingen onderneemt.

Recent liep zij een fikse tepelontsteking op, die wij met antibioticum en lavendelolie, hebben behandeld. Ondanks de pijn die zij had, stond zij toe dat de kleine Quico bij haar dronk. Ze cijferde zichzelf volkomen weg …

Naar boven - Naar hoofdindex

Een angstige chin is vooral een onzekere chin. Hij of zij durft nauwelijks op zichzelf te vertrouwen en zal dan ook niet gemakkelijk het initiatief tot iets nemen. De angst kan zich richten op soortgenoten, op mensen, op nieuwe situaties en op bepaalde activiteiten.

Een angstige chinchilla leidt het liefst een onopvallend, teruggetrokken bestaan. Juist voor dit type chin is het extra belangrijk dat hij ook de mogelijkheid heeft om zich terug te trekken (foto). Een veilige schuilplaats in de vorm van een slaaphuisje, een buis of een beschut plekje onder een plank, is dan ook een vereiste.

Een angstige chinchilla wil vooral niet worden opgemerkt. Hij zal dan ook proberen zich zo klein mogelijk te maken en vanuit deze houding 'op scherp' blijven staan (vlucht- of vermijdingsgedrag). De blik is daarbij, evenals de diverse spieren in het lichaam, gespannen. In extreme gevallen kan de ademhaling stokken. Een angstige chinchilla slaapt weinig. Hij wil immers zoveel mogelijk alert blijven op gevaar en durft daarbij niet het risico te nemen zijn aandacht te laten verslappen. Hij zal proberen zijn ogen zo lang mogelijk open te houden. Naarmate de lichamelijke vermoeidheid toeneemt, zult u de angstige chin zien knikkebollen totdat zijn ogen uiteindelijk dichtvallen.

We onderscheiden reële angst (vrees) en irreële angst. De eerste is concreet en specifiek gericht op een bepaald persoon, dier of situatie, de andere is onbestemd en algemeen en wordt o.a. gezien bij een neurotische persoonlijkheidstructuur.

In incidentele gevallen gaat de angst over in agressie (angst-agressie). Een chin die geen plekje heeft om zichzelf te verstoppen en in veiligheid te brengen, zal bij naderend gevaar als in een reflex tegen het gaas of traliewerk aanspringen. Sommige zullen volkomen verkrampt blijven hangen en met kloppend hart wachten op de dingen die staan te gebeuren. Andere raken ogenblikkelijk in paniek wanneer zij vermeend onheil voelen naderen en bijten resoluut van zich af.

Uitingen van angst zijn o.a.: trillen, het loslaten van haren uit de haarfollikels, de ogen toeknijpen, een lage lichaamshouding, ontwijkend gedrag, het maken van babygeluidjes en 'blaffen' (een hard, schor geluid, als van een kraai).

Mogelijke complicaties/consequenties: darmproblemen (diarree), gewichtsverlies, ontstekingsreacties door verhoogde spierspanning, krampen, verminderde bloedtoevoer, ademhalingsproblemen, hartproblemen en shock.

Praktijkvoorbeeld:
Veel chinchilla's die net bij ons in de opvang komen, zijn angstig. Sommige zijn zelfs nog nooit in handen geweest.
Andere zijn verwaarloosd en getraumatiseerd. Het vergt veel liefde en geduld om het vertrouwen van dergelijke chins te winnen. Toch kunnen wij ons, afgezien van Bobo, geen chin herinneren met wie het uiteindelijk niet in orde is gekomen.

Op de foto ziet u onze halfblinde Joël, een chinbokje dat ooit werd achtergelaten bij de ontruiming van een huis. Via een deurwaarder en de Dierenambulance kwam het mannetje bij Vida Nueva terecht. De eerste dagen liet hij zich niet benaderen. Hij was zó bang dat hij direct tot de aanval overging (angstagressie). We zijn begonnen met hem op zijn gemak te stellen en hebben hem direct een aardewerk pot gegeven waarin hij zich kon terugtrekken. Hiervan maakte hij dankbaar gebruik. Dagenlang hield hij zich voor ons onzichtbaar. We hebben echter niets geforceerd en zijn consequent opgewekt tegen hem blijven praten.

Geleidelijk aan kroop Joël uit zijn schulp. We bleven hem aanmoedigen totdat hij uit zichzelf naar ons toe kwam en ons zijn vertrouwen schonk.
We zijn inmiddels enkele jaren verder: Joël is uitgegroeid tot een stabiele, gezonde en levenslustige chin. Het woordje 'angst' komt in zijn vocabulaire niet meer voor……..
(Bij hem was overigens geen sprake van een neurotische persoonlijkheidsstructuur, maar van een reële angst voor wat een mens een dier kan aandoen).

Naar boven - Naar hoofdindex

Een apathische chinchilla heeft duidelijk alle vreugde in het leven verloren. Zaken die hem aanvankelijk wisten te boeien, lijken hem nu niet meer te interesseren. De meest voorkomende oorzaak hiervan bij chins is het verlies van een dierbare (partner, zoon, dochter). Ook bepaalde ziekten en/of de daarmee gepaard gaande pijn kunnen tot apathie leiden (foto). Daarnaast kan een prikkelarme omgeving (afstomping) verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van apathie. Aan apathie ligt niet zelden een depressie ten grondslag.

Meest kenmerkende symptomen: het blijven zitten op één plek (immobiliteit), doffe blik, gebrek aan eetlust (anorexie), geen aandacht voor de omgeving.

Mogelijke complicaties/consequenties: darmproblemen (obstipatie) en gevaar voor rectumprolaps, voedselweigering, weigering om te drinken, weigering van dwangvoeding, weigering van vocht, uitdroging, passieve of actieve euthanasie.

Praktijkvoorbeeld:
We hebben meerdere apathische chinchilla's in de opvang gehad. We onderscheiden hierin twee groepen: de chins die al volkomen depressief bij ons binnen kwamen en chinchilla's die gedurende hun verblijf in de opvang apathisch werden.

De eerste groep betrof vooral solitaire chins: chinchilla's die al hun hele leven alleen hadden gezeten en chins die recent een dierbare hadden verloren. De tweede groep betrof uitsluitend kersverse weduwen en weduwnaars. We trekken op dit moment de voorzichtige conclusie dat apathie bij chins vaker bij bokjes dan bij vrouwtjes wordt gezien.

De meest treffende voorbeelden zijn onze chins Lorenzo (zie ook 'Bijzondere verhalen'), Plukje, Guido en Marciano.
Alle vier verloren zij hun vrouwtje. Voor Lorenzo en Plukje betrof dit de liefde van hun leven: zij draaiden de knop resoluut om. Marciano die voor de derde achtereenvolgende keer een vrouwtje verloor, stond gelukkig nog open voor een nieuwe relatie. Hem hebben wij er - evenals de verdrietige Guido (foto) - doorheen kunnen slepen …..

Naar boven - Naar hoofdindex

Een asociale chinchilla is een onaangepaste chin. Dit type toont zich niet bereid rekening te houden met andere chins in de groep. Hij heeft letterlijk 'schijt' aan alles en iedereen. Dit maakt hem tot een moeilijk 'persoontje' voor zijn omgeving. Van enige tegenwerking is deze chin al helemaal niet gediend. Dit haalt echt het onderste in hem naar boven. Een asociale chin is, naast een egocentrische en egoïstische chin, vaak ook nog een agressieve chin. Zijn frustratiedrempel is laag. Het is bijna niet te vermijden met dit type in conflict te komen.

Mogelijke complicaties/consequenties: voortdurende conflicten en onrust in de kooi (zie ook 'de agressieve chin')

Praktijkvoorbeeld:
We hebben slechts enkele asociale chinchilla's in de opvang gehad. De meest in
het oog springende is toch weer Bobo, de chin die wij ook al bij 'de agressieve chin' hebben ingedeeld.

Bobo (foto) had echt maling aan alles en iedereen. Hij liet zich op geen enkele wijze corrigeren en deed - zeker als hij los liep - gewoon waar hij zin in had. Bobo zocht steevast het conflict, vernielde dingen en zocht ruzie met andere chins die in de zelfde ruimte stonden.

Bobo was ook niet bereid te delen. Zelfs zijn vrouwtje Cassandra, die hij werkelijk adoreerde, moest wachten met eten tot hij was uitgegeten. En als zij toevallig iets lekkers had gevonden dat Bobo kennelijk over het hoofd had gezien, schroomde hij niet haar dit hardhandig te ontfutselen. Zelfs de meeste elementaire 'regels van fatsoen' of vanzelfsprekendheid werden door hem met voeten getreden.

Naar boven - Naar hoofdindex

Een autistische chinchilla kenmerkt zich door een stoornis in zijn contact met soortgenoten en/of in zijn contact met de mens. Als er al sprake is van contact, dat lijkt het te gaan om een bizar eenrichtingsverkeer. Ook de mimiek van een autistische chinchilla verschilt van die van een normale chinchilla. Het is net alsof een autistische chin minder mogelijkheden heeft om zich uit te drukken (beperkte lichaamstaal). We zien dan ook vaak stereotiep gedrag.

Deze chin ondervindt grote moeite bij het leggen van contacten en stuit hierdoor regelmatig op onbegrip in zijn omgeving. Jonge chins (we hebben dit een keer meegemaakt) lopen zelfs het risico om door de eigen moeder te worden verstoten. Het is geen wonder dat de autistische chin het liefst teruggetrokken en in zijn eigen wereldje leeft.

Autisme kent overigen diverse gradaties. In extreme situaties zondert de chin zich volledig af en kan uren achtereen op dezelfde plek zitten en voor zich uit staren (foto).

Een autistische chin maakt ook zelden oogcontact: hij kijkt langs en door de ander heen, zonder dat blikken elkaar echt ontmoeten.

Een autistische chin heeft behoefte aan een prikkelarme, overzichtelijke omgeving, die zich kenmerkt door rust, ritme en regelmaat. Een rustige en stabiele partner - als er überhaupt al behoefte is aan een partner - is een vereiste. Stress (o.a. door plotselinge veranderingen) kan er toe leiden dat een autistische chin volledig in paniek raakt. De chin maakt ongecontroleerde bewegingen, valt om en loopt tegen voorwerpen aan. Het lijkt alsof het diertje ook nog visueel gehandicapt is. Een autistische chin komt het best tot zijn recht in een 1 op 1 relatie.

De oorzaken van een autistische stoornis zijn vermoedelijk erfelijk bepaald. Verder kunnen problemen tijdens de zwangerschap of bij de geboorte een rol hebben gespeeld, evenals bepaalde stofwisselingsziekten.

Mogelijke complicaties/consequenties: acute stemmingswisselingen, hevige angstreacties, woedeaanvallen, shock.

Praktijkvoorbeeld:
Onze chins Fabiënne (foto hierboven) en Tournella (foto hiernaast) zijn typische voorbeelden van autistische chinchilla's. Waarschijnlijk is er tijdens de zwangerschap of bij hun geboorte al iets misgegaan. Wij vermoeden een zuurstoftekort. Van meet af aan hebben de hersenen van bijvoorbeeld Tournella bepaalde zaken niet goed kunnen verwerken. Het was alsof zij haar omgeving anders waarnam dan haar (normale) broertjes en zusjes. Tournella ervoer de wereld als verre van overzichtelijk. In een poging orde en veiligheid te zoeken, klampte zij zich, zo klein als ze was, vast aan vaste gewoontes (rituelen).

Moeder Mascha en ook enkele andere familieleden, vonden Tournella maar een vreemde eend in de bijt. In de puberteit werd Tournella verstoten. We hebben haar toen - samen met Laurél, een neefje (de enige die haar begreep en respecteerde) - in een aangepaste, lage kooi gezet. In deze nieuwe behuizing, ver weg van alle drukte van het grote gezin, is het chaotische pubermeisje eindelijk wat tot rust gekomen.

Nog steeds is Tournella gevoelig voor veranderingen en een teveel aan nieuwe indrukken. Wij kunnen haar kooi dan ook niet zondermeer schoonmaken op de wijze zoals wij dat bij andere chins gewend zijn. We beginnen steevast met rustig tegen haar te praten. Vervolgens halen wij stap voor stap, terwijl wij haar nauwlettend in de gaten blijven houden, een deel van de inventaris uit haar kooi zodat wij de onderbak kunnen schoonmaken. Meestal geeft dit weinig problemen, maar een enkele keer gaat het toch nog mis en raakt Tournella, letterlijk en figuurlijk, volkomen uit balans.

's Avonds zit Tournella steevast op dezelfde plek en in dezelfde houding: op het plankje links in de kooi, volledig opgericht en met haar handjes enigszins versprongen (foto). Het is dan niet mogelijk om contact met haar te krijgen. Ze kijkt volledig langs en door ons heen en reageert zelfs niet als wij tegen haar praten of haar zachtjes aanraken. Ze lijkt volkomen in trance.

Recent overleed haar neefje Laurel. Tournella gaf geen krimp. Pas toen wij het dode lichaam uit de kooi namen, kwam er een reactie. Ze snuffelde even aan de plek onder het kienhout waar hij had gelegen, klom vervolgens op haar plankje en bleef daar uren achtereen als een standbeeld zitten….

Naar boven - Naar hoofdindex

Boosheid onderscheidt zich in passieve/introverte en actieve/extraverte boosheid. Passieve boosheid laat zich het beste omschrijven als 'mokken'. De chin is boos, teleurgesteld, maar toont naar buiten toe geen heftige emotie. De symptomen laten zich zo op het eerste gezicht enigszins vergelijken met die van depressiviteit. Het verschil is echter dat depressiviteit een langdurige gemoedstoestand is en boosheid meestal een kortstondige.

Actieve boosheid ontaardt gemakkelijk in agressie en de uitingen hiervan zijn dan ook te vergelijken met die zoals bij agressie is beschreven.

Voorbeelden van het uiten van boosheid bij de chin zijn: hoog op de achterpoten staan, de oogleden samenknijpen, dreigen, blaffen (een hard schor geluid), met de voorpootjes slaan, urine spuiten, het aanvallen van degene(n) tegen wie de boosheid is gericht, bijten en - soms - vechten tot de dood erop volgt.

De boosheid kan zich ook richten op voorwerpen. Machteloosheid en teleurstelling liggen hieraan meestal ten grondslag. De chin wil bijvoorbeeld het deurtje van de kooi open maken, maar krijgt dit niet voor elkaar. Zijn boosheid hierover keert zich vervolgens tegen het deurtje en de chin rammelt en trekt net zolang aan de spijlen of aan het gaas totdat er iets wordt geforceerd.

Mogelijke complicaties/consequenties: ademhalingsstoornissen, darmproblemen (obstipatie) bij introverte boosheid. Verwondingen bij extraverte boosheid.

Praktijkvoorbeeld:

foto a.	foto b.

Een voorbeeld van introverte boosheid vinden wij o.a. terug bij onze inmiddels overleden chin Mignon (foto a.).
Mignon was een nogal egocentrisch baasje en kon er slecht tegen als hij zijn zin niet kreeg. Milena, zijn toenmalige echtgenote, liet zich daardoor echter niet van haar stuk brengen en gaf geen centimeter toe. Dit leidde regelmatig tot overgevoelige reacties en 'kinder'achtig gedrag van de teleurgestelde Mignon.

Zo schroomde hij bijvoorbeeld niet om uren achtereen als een boze kleuter en niet aanspreekbaar op zijn plankje te blijven liggen mokken (foto a.). De foto is helaas van een te grote afstand genomen om de uitdrukking op zijn snoet te kunnen zien. Om u echter een idee te geven hoe een mokkende chinchilla eruit ziet, tonen wij u hieronder een foto van onze chin Kimso. Deze houding en blik (foto b.) zijn echt exemplarisch voor een mokkende chin.

Een duidelijk voorbeeld van extraverte boosheid vinden we terug bij onze chin Mariana. Mariana heeft, nadat zij verliefd werd op Andres en vervolgens haar broer Maniño de bons gaf, lange tijd alleen gezeten. Omdat zij erg ongelukkig was (Andres had al een vrouwtje en was voor haar onbereikbaar) gaven wij haar wat extra aandacht. Zo werd het een vaste gewoonte dat zij 's morgens en 's avonds iets lekkers van ons kreeg.

Inmiddels heeft Mariana weer een partner en hebben wij besloten het rozijntje in de vroege ochtend geleidelijk aan te laten vervallen.
De keren dat zij niets van ons krijgt leiden bij haar regelmatig tot grote boosheid. Ze trekt met haar tanden aan het traliewerk (foto), klimt met vier poten tegen het deurtje en gaat ermee rammelen. Hierbij fokt zij zichzelf helemaal op. We verbazen ons er soms over dat er nog geen stoom uit haar oren komt, zo erg kan zij tekeer gaan……

Naar boven - Naar hoofdindex

De creatieve chinchilla is heel slim en handig bij het vinden van oplossingen voor problemen. Meestal is hij ook een goede waarnemer en imitator. Hij let bijvoorbeeld heel goed op hoe u als eigenaar het deurtje van de kooi open maakt (foto) en 'onthoudt' de volgorde van bepaalde handelingen.

De creatieve chin is echter vooral een ondernemende en onderzoekende chin. De meeste oplossingen voor problemen worden dan ook bij toeval of spelenderwijs gevonden. Toch moet de creatieve chin ook over een zekere intelligentie beschikken. We hebben namelijk ontdekt dat sommige van hen in stappen moeten kunnen 'denken' om hun doel te bereiken.

Mogelijke complicaties/consequenties: het in gevaar brengen van zichzelf en andere kooigenoten.

Praktijkvoorbeeld:

Een typisch voorbeeld van een creatieve chinchilla is onze chin Saleno (foto).
Deze was het van meet af aan niet eens met de plek die wij voor het zandbad hadden bedacht. Dit staat namelijk links onder een plank in de kooi, zodat het baden minder stof veroorzaakt en er geen chins van boven af op de scherpe hoeken kunnen vallen.

Saleno zag dit bad echter liever in het midden van de kooi staan en sleepte het gevaarte voortdurend van zijn plaats naar de door hem uitgekozen plek. Om dit te voorkomen hebben wij uiteindelijk een reusachtige kei tegen het bad aangezet, direct op de kale bodem, zodat hij deze niet op het gladde zaagsel zou kunnen verschuiven. We zijn nu een poosje verder en inmiddels liggen er drie keien rond het zandband. Voor Saleno overigens geen probleem…..

Zodra het zand is gezeefd en het bad weer teruggezet onder de plank, begint hij met het verrollen van de eerste steen naar het gedeelte waar wel zaagsel ligt. Dit is een loodzware klus, waar hij echt een tijdje mee bezig is. Hij weet inmiddels dat hij alle keien op het zaagsel moet leggen en dat het geen zin heeft om te proberen het bad te verschuiven als de andere stenen er nog om heen liggen. Hij gaat dan ook door met het weghalen van de keien, totdat het bad helemaal vrij staat. Vervolgens neemt hij de rand van het metalen bad tussen zijn tanden, sleept het bad naar het midden van de kooi en wentelt zich daar vervolgens om en om.

Om zijn doel te bereiken moet hij dus vier handelingen verrichten: dit is alleen maar mogelijk als een dier over een zekere intelligentie beschikt en in stappen kan denken. Inmiddels handelt hij uit gewoonte en is het voor hem een soort routineklus geworden. Maar de eerste keer dat hij het bad op deze wijze verplaatste, werd er wel degelijk een beroep gedaan op zijn creatieve intelligentie…….

Naar boven - Naar hoofdindex

Een depressieve chinchilla heeft een kenmerkende lichaamshouding: het diertje zit in elkaar gedoken en houdt de kop naar beneden gericht (navelstaren). De schoudertjes zijn opgetrokken, de rug is opgebold. De ogen staan dof en zijn geheel of gedeeltelijk gesloten. De oortjes zijn naar achteren geklapt (foto). Mogelijke oorzaken: het verlies van een dierbare, omgevingsveranderingen, prikkelarme omgeving, lichamelijke ongemakken, pijn, stress, etc.

Mogelijke complicaties/consequenties: weinig of geen eetlust, voedselweigering, slechte stoelgang (obstipatie), rectumprolaps, algehele apathie. Het disfunctioneren van vitale organen leidt niet zelden tot de dood.

We onderscheiden een tijdelijke (kortstondige) depressie en een chronische depressie. De chronische depressie heeft een pathologisch karakter en laat zich niet makkelijk (positief) beïnvloeden. Bij een tijdelijke depressie daarentegen kunnen andere (nieuwe) omstandigheden een positieve uitwerking hebben op de gesteldheid van de psyche. Zo kan een chinchilla die lange tijd alleen heeft gezeten, zodra hij een maatje krijgt, veranderen van een depressieve chin in een gelukkige en opgewekte chin.

Een chinchilla met een chronische depressie, zal zich echter niet zomaar even laten opvrolijken. Het leven heeft voor dit diertje echt alle glans verloren. Een uiterste consequentie hiervan is dat deze chin de knop omdraait en niet meer wil eten en drinken. Zelfs dwangvoeding en vocht kan in een dergelijke situatie worden geweigerd.

Praktijkvoorbeeld:
In onze opvang hebben wij al heel wat depressieve chinchilla's gezien. De meeste chins komen depressief binnen, de een omdat hij al zijn hele leven alleen heeft gezeten, de ander vanwege een fysiek probleem, dat niet door de vorige eigenaar werd onderkend. In sommige gevallen is sprake van beide: het diertje heeft een solitair bestaan geleid, maar daarnaast is ook nog sprake van een lichamelijk ongemak, zoals b.v. een gebitsprobleem.

Een duidelijk voorbeeld van een depressieve chin is Nicky (foto). Het diertje zat al geruime tijd alleen en kwam bij ons in pension voor koppeling. Mij viel ogenblikkelijk zijn magere lijfje en doffe blik op.
Inspectie van de mondholte wees uit dat er sprake was van meerdere haken op de kiezen en beschadiging van het mondslijmvlies. Nicky had veel pijn.

Na behandeling van zijn gebit en een periode van dwangvoeding, begon Nicky op te knappen. Van een depressieve chin veranderde Nicky in een leuk, ondernemend mannetje. Omdat wij er niet in slaagden hem ogenblikkelijk te koppelen, wensten de eigenaars hem terug. Aldus geschiedde. Na een week belden de eigenaars in paniek op. Nicky wilde niet meer eten en viel alleen nog maar af.

Opnieuw kwam Nicky naar Vida Nueva. Zijn blik was dof en zijn houding apathisch. Ik ben begonnen met hem te dwangvoederen en vocht toe te dienen. Nicky knapte met de dag op en werd weer het gezellige ventje, zoals wij hem in de opname hadden leren kennen. Vanaf het moment dat Nicky weer zelfstandig at en lol (foto) kreeg in zijn leven, eisten de eigenaars hem wederom op.

Nicky viel bij hen echter binnen de kortste keren terug en kreeg opnieuw fysieke problemen. De situatie was me inmiddels wel duidelijk geworden: Nicky voelde zich bij ons gewoon een stuk gelukkiger dan bij zijn eigen baasje(s). Helaas hadden deze mensen erg veel moeite om dit gegeven te accepteren. Ze weigerden dan ook afstand te doen van het kereltje.

Na enkele weken werd ik door de eigenares gebeld: Nicky ging inmiddels zo slecht, dat een dierenarts had geadviseerd het mannetje maar te laten inslapen. Wat vond ik eigenlijk van een dergelijk advies?

Wetende, dat Nicky doodongelukkig was en dat zijn baasjes hem nimmer aan ons zouden afstaan, heb ik geantwoord dat dit misschien inderdaad wel de beste optie was…….
Twee dagen later is Nicky geeuthanaseerd.

Naar boven - Naar hoofdindex

Een dominante chinchilla is altijd de eerste in de pikorde, m.a.w. de eerste die bij het voerbakje zit, de eerste die in het pas gezeefde zandbad stapt en de eerste die uit de kooi stapt als het deurtje wordt geopend. De lichaamshouding is fier, breed, uitgerekt en soms ook echt imponerend (foto). De chin is zelfverzekerd en ondernemend. Hij zal niet schromen initiatieven te nemen. Soortgenoten die lager in rangorde staan kunnen door een dominante chin genadeloos op hun plaats worden gezet. Dergelijke chins zijn gewend om hun zin te krijgen en kunnen soms bij geringe frustratie reeds neigen tot agressie (zie ook de narcistische chin en de agressieve chin).

Overige kenmerken: een dominante chinchilla zit graag boven chins die lager in rangorde staan. Daarbij zit hij altijd op de beste plek. Als hij tegen een soortgenoot aan zit, zal zijn lichaam zich in een hogere positie bevinden dan dat van zijn maatje of een andere kooigenoot: m.a.w. een dominante chin hangt altijd (foto) over de lagere in rangorde heen.

Dit laatste kan echter ook een uiting zijn van bescherming van een dierbare. In dat geval is er geen sprake van dominantie, maar van bezorgdheid. Het onderscheid laat zich makkelijk vaststellen: een bezorgde en liefhebbende chinchilla mist doorgaans alle eigenschappen zoals hierboven genoemd. Een dominante chinchilla zal ook veelvuldig zijn geur afzetten op plankjes en voorwerpen in de kooi. Hij doet dit door er met zijn buik over te wrijven (hier zit een geurklier) of door er op te urineren. Meestal betreft dit kleine druppeltjes.

Mogelijke complicaties/consequenties: wanneer het dominante gedrag niet door de kooigenoten wordt geaccepteerd, kan onrust in de groep ontstaan. Sommige dominante chins zijn gewoonweg niet in staat om samen te leven met soortgenoten. Dergelijke dieren, die eigenlijk extreem gedrag vertonen, zijn gedoemd een solitair bestaan te leiden totdat zij eieren voor hun geld kiezen.

Praktijkvoorbeeld:
De meest dominante chinchilla die wij ooit in de opvang hebben gehad is Charley. Charley (foto) is afkomstig van een tuincentrum, waar zij noodgedwongen in haar uppie in een grote volière zat. Charley was daar al diverse keren verkocht, maar telkens werd zij weer teruggebracht omdat zij andere chinchilla's zodanig domineerde dat deze gewoon geen leven meer hadden. Ook naar mensen toe was (en is) ze onberekenbaar. Ze wil graag gekroeld worden, maar als dit niet gebeurt op het moment of op de wijze zoals zij die verkiest, dan zijn de rapen gaar.

Bij ons in de opvang is haar gedrag weinig anders dan in het tuincentrum. Wij hebben alle koppelingsmethoden op haar los gelaten - inclusief 'het geheim van de smid'-, echter zonder (langdurig) positief resultaat.

Op dit moment zit Charley nog steeds alleen in een kleinere volière. We hebben haar kooi in de loop der tijd stiekem steeds wat dichter tegen een andere volière aan geplaatst, zodat zij toch nog wat contact kon onderhouden met soortgenoten. En toegegeven: dit laatste ging steeds beter en gaf uiteindelijk nauwelijks nog problemen.

Een poosje geleden kreeg Charley echter noodgedwongen nieuwe buren. Dit tot haar grote ongenoegen.
Ze urineert dan ook weer uitbundig op de plankjes en spuit regelmatig urine in de richting van de nieuwe chins.
Het traliewerk aan die zijde van haar kooi is hierdoor volledig geoxideerd.

Toch heb ik de moed nog niet opgegeven om haar ooit te zullen koppelen. Op ieder potje past immers een deksel.
Zelfs op Charley…..

Naar boven - Naar hoofdindex

Vooral neurotische en ernstig getraumatiseerde chinchilla's vertonen dwangmatig of stereotiep gedrag. Meestal is er sprake van het telkens herhalen van bewegingen, zoals dwangmatig likken, plukken, bijten (foto), knagen, graven, heen en weer springen, omhoog springen, etc.

Ook het dwangmatig rijden op een maatje, een knuffelbeest, een pantoffel, een ander huisdier, of op u als eigenaar, moet worden beschouwd als een neurotische, dwangmatige handeling.

Omdat op chinchilla's geen psychotherapie kan worden toegepast, heeft dit dwangmatig gedrag over het algemeen een chronisch karakter. Bij solitaire chins echter, kan het gedrag nog wel eens worden opgeheven door het vinden van een levenspartner.

Mogelijke complicaties/consequenties: in het geval van likken, plukken en bijten: o.a. verlies van haren, gaten in de vacht, irritatie van de huid, open wonden, infectie. In het geval van dwangmatig knagen: beschadiging van het gebit.
Bij stereotiepe bewegingen, zoals heen en weer springen en omhoog springen: blessures en afmatting.
In het geval van dwangmatig rijden: penisprolaps, beschadiging van het lid, haarring, toevallen en hartstilstand.

Praktijkvoorbeeld:
Bij diverse chins in onze opvang heb ik dwangmatig gedrag kunnen vaststellen. Bij een groot deel hiervan ben ik erin geslaagd dit neurotisch gedrag op te heffen, bij een kleiner aantal is het gedrag gebleven.

Een voorbeeld van een chin, waarbij het gedrag is gebleven, is Yucca. Yucca (foto) was het vrouwtje van Yaris en moeder van Yaris Jr en Yasmine. Zij had de onhebbelijke gewoonte om haar man en jongen regelmatig en met kracht te likken. Dit gebeurde stelselmatig op dezelfde plek op de rug, waardoor bij diverse gezinsleden kale plekken in de vacht ontstonden en - als wij even niet opletten - zelfs beschadigingen van de huid. Toch was Yucca een gelukkige chin. Ze was stapelgek op haar gezin en ook op mij. Ze vroeg dan ook regelmatig mijn aandacht en soms had ik hele 'gesprekken' met haar. Het dwangmatig likken heb ik haar echter nooit kunnen afleren. Pas na het overlijden van Yucca, kwam Yasmine, die altijd grondig door haar moeder onder handen werd genomen, weer een beetje goed in de vacht te zitten.

Het meest extreme voorbeeld van dwangmatig paren heb ik aangetroffen bij onze chins Smauch en Bobo. Smauch kwam als ongecastreerd mannetje naar onze opvang en had tot dat moment zijn hele leven alleen gezeten. Daarbij was hij gruwelijk verwend en vertoonde hij sterk narcistische trekjes.

De eerste maatregel die ik nam, was Smauch laten castreren. Op zijn libido had dit echter weinig effect. Hij bleef rijden op alles wat los en vast zat. Het gevolg was, dat Smauch niet te koppelen was. Vrouwtjes liepen gillend bij hem weg en mannen vonden hem een gestoorde gek. Om Smauch toch wat gezelschap te gunnen, gaf ik hem een knuffelbeest in zijn kooi. Deze werd door hem kennelijk als een opblaaspop van Christine le Duc gezien, want het stoffen beest werd stelselmatig en met veel agressie verkracht. Niet alleen moesten wij het slachtoffer regelmatig even door een sopje halen, maar de gestoorde Smauch 'reed' het beest uiteindelijk finaal aan flarden.

Na ongeveer een half jaar hebben wij Smauch kunnen herplaatsen bij mensen die het obsessieve gedrag van het mannetje wel grappig vonden. Schmauch rijdt nog steeds, niet alleen op zijn knuffel, maar ook op voeten van mensen….

Bobo, een ongecastreerd mannetje uit Klazienaveen, was bij zijn vorige eigenaar gewend seks te hebben met een Malthezer leeuwtje. Toen hij bij ons in de opvang kwam, miste hij dit hondje enorm. Bobo werd met de dag agressiever, niet alleen naar soortgenoten toe, maar ook naar mensen. We probeerden hem zoveel mogelijk positieve aandacht te geven door hem regelmatig even te laten loslopen. Niets en niemand was echter veilig voor de obsessieve Bobo. Zelfs loslopende huiskonijnen (foto) moesten zich zijn agressieve avances laten welgevallen. Bobo is na zijn castratie met veel moeite gekoppeld aan onze rustige, zachtaardige Cassandra. Maanden achtereen ging dit goed. Toch hebben we het stel uiteindelijk weer moeten scheiden. Bobo was zo dominant en obsessief, dat Cassandra op het laatst haar slaaphuisje niet meer uit mocht. We konden Cassandra nauwelijks nog aandacht geven zonder door Bobo te worden gebeten. Bobo is uiteindelijk herplaatst bij een vrijwilligster. Naar omstandigheden (hij zit nog steeds alleen) gaat het goed met hem.

Naar boven - Naar hoofdindex

De egocentrische chinchilla stelt zijn eigen persoontje graag centraal. Zijn wereldje is dan ook relatief klein en oprechte relaties met soortgenoten vormen niet bepaald zijn sterkste kant. Meestal wordt die ander slechts gebruikt.

Het gedrag van de egocentrische chinchilla vertoont hier en daar opmerkelijke overeenkomsten met die van de narcistische en de egoïstische chin. Menige activiteit is gericht op het eigen voordeel.

Omdat dieren niet 'denken' op een wijze zoals wij dat bij mensen zien, is het verschil tussen een egocentrische en een egoïstische chin minder goed aan te geven dan in de humane psychologie. Vaststaat dat egocentrisch gedrag vaker wordt gezien bij een dominante chinchilla dan bij een onderdanige chin. Bij mensen komt de egocentrische persoonlijkheid bij beide karakters voor.

Praktijkvoorbeeld:
Een goed voorbeeld van een egocentrische chin is Nadia, het vrouwtje van de inmiddels overleden Giordano. Nadia (foto) was eigenlijk alleen maar vriendelijk tegenover Giordano als zij bronstig was. Als een krolse kat lag zij dan te dweilen op haar plankje. Zodra de bronst voorbij was, kon Giordano ophoepelen en mocht hij zelfs niet eens bij haar in de kruik zitten.

Toen Giordano na enkele jaren ziek werd en steeds vaker op de bodem van zijn kooi bleef zitten, gaf Nadia niet thuis. Samen met haar dochter Guillietta, bleef zij doodgemoedereerd op de bovenste plank zitten. De arme Giordano, die op zijn beurt altijd een geweldige echtgenoot en vader was geweest, kreeg hierdoor het gevoel niets meer te hebben om voor te leven en gaf de pijp aan Maarten. Niet alleen werd zijn overlijden bespoedigd, maar het arme dier stierf ook nog eens in alle eenzaamheid. De egocentrische Nadia heeft geen traan om haar lieve mannetje gelaten. Pas toen de daarop volgende bronst zich aankondigde en Nadia met haar op hol geslagen hormonen nergens naar toe kon, bemerkte ik aan haar lichaamstaal voor het eerst iets van gemis.

Naar boven - Naar hoofdindex

Een egoïstische chinchilla denkt in allerlei situaties als eerste aan zichzelf. De directe bevrediging van zijn behoeften telt zwaar. Hij zal dan ook niet schromen om met veel duw- en trekwerk als eerste bij het voerbakje te komen (foto) en als eerste te gaan eten. Als er tussen de normale pellets een rozijntje of een rozenbotteltje, zit zal hij dit koste wat het kost, willen hebben. Hierbij zal hij niet schromen om een soortgenoot hardhandig bij het voerbakje te weren of door de kooi te jagen. Ook een chin met een handicap, een ziek maatje en zelfs een babychin zullen door hem niet worden ontzien: een door deze chins veroverde lekkernij zal hen desnoods met geweld worden ontfutseld.

Het karakter van de egoïstische chin vertoont grote overeenkomst met dat van de egocentrische en de narcistische chin. Echter, waar in de humane psychologie nog duidelijke verschillen zijn aan te geven, ligt dat bij chinchilla's eenstuk moeilijker.

Mogelijke complicaties/consequenties: indien in de groep geen andere egoïstische, egocentrische of erg dominante chinchilla's zijn, heeft deze geaardheid voor de chin in kwestie nauwelijks gevolgen. Voor de kooigenoten is dit gedrag natuurlijk wel erg vervelend, omdat zij bijna in iedere situatie achter de feiten aanlopen of het nakijken hebben. Indien er wel nog een dominante of een andere egoïstische soortgenoot in de kooi zit, zullen er regelmatig confrontaties plaatsvinden, al dan niet met een ongewenste afloop.

Praktijkvoorbeeld:
Een voorbeeld van een egoïstische chinchilla was onze chin Elvira, dochter van Pablo en Kinou. Na het overlijden van Kinou, bleef zij achter met haar vader, die een gebitsprobleem had. De snijtanden van Pablo groeiden als slagtanden naar buiten en moesten regelmatig worden bijgewerkt. Toen dit niet meer kon, zijn deze tanden getrokken en moest Pablo leren om zonder snijtanden te eten. Dit kostte hem aanvankelijk heel veel moeite en over een rozijntje of een stukje toast (foto) kon hij dan ook best lang doen. Zelfs het aanpakken van de lekkernij (met zijn lippen!) kostte hem al moeite.

Kinou hield daar geen enkele rekening mee, sterker nog: zij profiteerde van zijn handicap en stal alles voor zijn neus weg. Zelfs schroomde zij niet het rozijntje uit zijn bek te halen omdat hij er te lang op moest kauwen.

In de natuur, waar dieren iedere dag strijd moeten leveren om te overleven, kan dit gedrag als normaal worden beschouwd. Echter, bij een gedomesticeerde chinchilla, die zijn voedsel voor het oprapen heeft, is dit gedrag niet meer functioneel.

Naar boven - Naar hoofdindex

Een inactieve chinchilla is een chinchilla die weinig onderneemt. Meestal zit hij rustig op een zitplankje (foto) of in zijn slaaphuisje. Als hij wel in beweging komt, doet hij rustig aan. Over het algemeen maken deze chins een tevreden indruk en vaak zijn zij dit ook.

Toch moet men bedacht zijn op mogelijke afwijkingen. Niet zelden namelijk heeft een inactieve chin last van overgewicht. Te veel eten (obesitas) kan een oorzaak zijn. Dit probleem is moeilijk te verhelpen als het diertje met meerdere chins in een kooi zit. Voldoende lichaamsbeweging, bijvoorbeeld in de vorm van dagelijkse vrijloop, kan in een dergelijk geval van levensbelang zijn. Ook het aanbieden van activiteiten d.w.v. nieuw speelmateriaal kan een inactieve chin stimuleren in beweging te komen. Veel chins worden dik en inactief omdat zij zich vervelen.

Mogelijke complicaties/consequenties zijn o.a. levercirrose (vervetting) en hartfalen, suikerziekte, longemfyseem, hormonale stoornissen, onvruchtbaarheid. Ook een slecht werkende schildklier kan verantwoordelijk zijn voor inactiviteit. Helaas is hiernaar bij chinchilla's - voor zover ons bekend - nog geen onderzoek gedaan. Het valt echter niet uit te sluiten dat middelen uit de humane geneeskunde soulaas kunnen bieden.

Praktijkvoorbeeld:
In onze opvang is Mugana (foto) een goed voorbeeld van een inactieve chin. Ze is tevreden met haar leventje en met haar man Mozo en zoon Muchacho. Het vrouwtje eet niet noemenswaardig veel, maar beweegt weinig. Zelfs als het deurtje van de kooi open staat, zal zij geen moeite doen om naar buiten te stappen. Wel vind ze het heerlijk om bij me op schoot te zitten en zich te laten kroelen, maar zomaar een eindje wandelen, dat komt niet in haar op. Het zal u niet verbazen dat Mugana een corpulente dame is die na de geringste inspanning op adem moet komen. De kans dat zij ooit geconfronteerd wordt met een hartprobleem is niet denkbeeldig.

 

Bent u blij met deze informatie? Zou u deze info eigenlijk wel willen gebruiken, c.q. willen doorgeven aan anderen? Neemt u dan vooral even contact met ons op, zodat wij u suggesties aan de hand kunnen doen m.b.t. eventuele bronvermelding en/of het geven van een (diep)link.

Het zondermeer overnemen – al dan niet in eigen bewoordingen - van gevonden informatie is namelijk niet alleen onsportief, maar vooral oneerlijk.

Plagiaat – inclusief alle slimme varianten daarop - zal dan ook onder alle omstandigheden door ons worden aangepakt.